Bir bilgisayarı ilk kez toparlamaya oturduğumda elimde üç dört farklı program olurdu: biri temizlik yapar, biri diski analiz eder, biri de silinen dosyaları kurtarır. Yıllar geçtikçe fark ettim ki asıl mesele "hangi program daha iyi" değil, hangi işi hangi araca yüklediğim. Aynı yazılımdan her şeyi bekleyince ya sistem bozuluyor ya da gereksiz yerde disk aşınıyor. Bu yüzden bir sistem yardımcı program seçerken artık önce kendime "bu makinede tam olarak ne düzeltmek istiyorum?" diye soruyorum.
Aşağıda kendi kullandığım değerlendirme mantığını anlatıyorum. Marka listesi vermek yerine, karşınıza çıkan aracın işe yarayıp yaramadığını nasıl anlayacağınızı aktarmaya çalışacağım — çünkü program isimleri değişiyor, kriterler değişmiyor.
En sık yaptığım hatalardan biri, "hepsi bir arada" paketlere güvenmekti. Bu paketler genelde bir işi iyi, kalanını yarım yapar. Ben masaüstümde üç ayrı kategoriyi ayrı tutuyorum ve gerçekten ihtiyaç duyduğumda açıyorum.
Bu grup geçici dosyaları, tarayıcı önbelleğini, güncelleme artıklarını ve boşta kalan kayıt defteri girdilerini hedefler. Deneyimim şu: geçici dosya temizliği faydalı, kayıt defteri temizliği çoğu zaman gereksiz risk. Windows'un kendi Disk Temizleme ve Depolama Duyarlılığı özellikleri, üçüncü parti araçların yaptığı işin büyük kısmını zaten yapıyor. Ben harici bir temizleyiciyi yalnızca şu iki durumda kullanıyorum:
Seçerken baktığım şey ise sade: temizlemeden önce ne sileceğini kalem kalem gösteriyor mu? "Optimize et" düğmesine basınca ne yaptığını söylemeyen bir araç bende bir gün bile durmaz. Disk alanı sıkıntısı yaşıyorsanız, güvenli silme yöntemlerini anlattığım rehberdeki mantıkla birlikte kullanmak daha sağlıklı sonuç veriyor.
Bence en hafife alınan kategori bu. Bir temizleyici size "3 GB kazandırdım" der; disk analizcisi ise o 200 GB'ın nereye gittiğini gösterir. Klasörleri ağaç yapısında veya kare haritası olarak listeleyen bu araçlar sayesinde ben yıllar önce kurduğum bir oyunun 60 GB'lık yedek klasörünü bulmuştum. Değerlendirme kriterlerim:
Son maddeyi özellikle önemsiyorum. Analiz aracı bilgi verir, silme işini benim yapmam gerekir. Otomatik silme öneren analizciler, WinSxS gibi dokunulmaması gereken klasörleri de "şişmiş" diye işaretleyebiliyor.
Burada seçim kriterinden önce bir kural var: kurtarma yapılacak diske hiçbir şey yazmayın. Programı, dosyaların silindiği bölüme kurarsanız kendi kurtarmanızı sabote edersiniz. Ben taşınabilir sürümü USB bellekten çalıştırmayı tercih ediyorum. İyi bir kurtarma aracında aradıklarım:
Silinen dosyaları geri alma konusunda ayrı bir yazıda anlattığım adımlar, buradaki araç seçimiyle birlikte düşünüldüğünde başarı oranını gerçekten yükseltiyor.
Kategori belli olduktan sonra sıra somut programa geliyor. Ben yıllar içinde şu beş soruyu soran bir alışkanlık geliştirdim ve gereksiz kurulumların çoğunu bu aşamada eledim.
Bir bakım programının sürekli arka planda çalışmasına gerek yok. Otomatik başlatmaya kendini ekleyen, tepside simge bırakan, "gerçek zamanlı optimizasyon" vaat eden araçlar genelde çözdüklerinden fazla yavaşlık üretiyor. RAM tüketimini azaltmaya çalışırken listeyi incelediğimde en tepede duranların bazen bu "hızlandırıcı" programlar olduğunu gördüm. Kurulumdan sonra Görev Yöneticisi'nden başlangıç sekmesine bakıp devre dışı bırakıyorum; araç yine çalışıyor, sadece ben açtığımda.
Bir sistem yardımcı program için benim en sert kriterim bu. Yaptığı değişikliği geri alabiliyor muyum? Kayıt defterine dokunan bir araç yedek alıyor mu? Sürücü güncelleyen bir araç eski sürücüyü saklıyor mu? Geri dönüş noktası oluşturmadan çalışan hiçbir aracı sisteme sokmuyorum. Ciddi bir müdahale öncesi elle Sistem Geri Yükleme noktası açmak da otuz saniyelik iş; bir şeyler ters gittiğinde güvenli mod üzerinden toparlanmayı çok kolaylaştırıyor.
İndirme kaynağı, programın kendisi kadar önemli. Üreticinin kendi sitesi yerine toplayıcı sitelerden inen kurulum dosyaları, yanında araç çubuğu ve ek yazılım getiriyor. Kurulum sırasında "önerilen" seçeneği atlayıp özel kurulumu seçmek, sonradan virüs kontrolü telaşı yaşamamak için basit ama etkili bir alışkanlık.
| İhtiyaç | Doğru kategori |
Son yazılar |
|---|