Bilgisayarımın 16 GB RAM'i var ve bir dönem şuna inanamıyordum: sadece bir tarayıcı, bir müzik uygulaması ve Word açıkken bellek kullanımı %80'i geçiyordu. Görev Yöneticisi'ni açtığımda karşımda onlarca satır vardı ve hangisinin gerçekten gerekli olduğunu bilmiyordum. Aylar süren kurcalama sonunda öğrendiğim şey şu: RAM kullanımı yüksek görünmesi her zaman kötü değil, ama sistem sürekli diske sayfalama yapıyorsa ve pencereler arasında geçişte takılıyorsa müdahale etme vaktidir.
Aşağıda kendi makinemde uyguladığım sırayı anlatıyorum. Hızlıca "şunu kapat, bunu sil" demek yerine önce ölçmeyi, sonra kesmeyi tercih ediyorum; çünkü yanlış servisi devre dışı bıraktığımda ses kartımın iki gün çalışmadığı bir dönem yaşadım.
Tahminle hareket etmenin faydası yok. Ben her seferinde önce şu üç aracı sırayla açıyorum ve gerçek suçluyu bulana kadar durmuyorum.
Ctrl + Shift + Esc ile açıyorum, İşlemler sekmesinde Bellek sütununa tıklayıp büyükten küçüğe sıralıyorum. Burada dikkat ettiğim nokta: tarayıcı genelde en tepede olur ve bu normaldir, çünkü her sekme ayrı bir işlem olarak çalışır. Beni ilgilendiren, hiç açmadığımı sandığım şeylerin listede olması. Oyun platformlarının güncelleyici servisleri, yazıcı yardımcı programları, bulut senkronizasyon araçları... Bunların çoğu ben istemeden başlıyor.
Bir de "Ayrıntılar" sekmesine geçip "Çalışma Kümesi" ve "Adanmış Bellek" sütunlarını ekliyorum. Adanmış bellek, uygulamanın gerçekten rezerve ettiği alanı gösterdiği için sızıntı avında daha dürüst bir rakam veriyor.
Görev Yöneticisi'nin Performans sekmesinin altındaki "Kaynak İzleyicisi'ni Aç" bağlantısı benim favorim. Bellek sekmesinde alttaki grafik, RAM'inizin ne kadarının "Kullanımda", ne kadarının "Değiştirilmiş", "Beklemede" ve "Boş" olduğunu gösteriyor. Buradaki en yaygın yanlış anlama: Beklemede (standby) bellek boşa gitmiş bellek değildir. Windows sık kullandığınız verileri orada tutar ve bir uygulama alan isterse anında bırakır. Yani "boş RAM'im yok" paniğine kapılmadan önce gerçek göstergeye, yani "Kullanımda" kısmına bakmak gerekiyor.
Şu testi çok kullanıyorum: Bilgisayarı yeni başlattıktan sonra kullanımdaki bellek miktarını not ediyorum. Sonra hiçbir şey açmadan 2-3 saat bekleyip tekrar bakıyorum. Rakam kendiliğinden ciddi biçimde tırmandıysa bir yerde bellek sızıntısı var. Bu durumda şüpheli sürücüleri (özellikle ekran kartı ve ses) güncellemek ya da eski sürüme dönmek çözdü benim sorunumu. Tarayıcı özelinde takılma ve şişme yaşıyorsanız, sitedeki Chrome çökmesi ve donması üzerine hazırladığım rehber tam da bu senaryoyu ele alıyor.
Suçluları belirledikten sonra iş kesmeye geliyor. Burada sırayı en risksiz adımdan en agresifine doğru kuruyorum.
Görev Yöneticisi'nin "Başlangıç uygulamaları" sekmesinde "Yüksek" etkili olarak işaretlenmiş her şeyi tek tek elden geçiriyorum. Kararsız kaldığımda uygulamayı silmek yerine sadece başlangıçtan çıkarıyorum; ihtiyaç duyduğumda elle açıyorum. Benim listemden çıkardıklarım şunlar oldu:
Bir de Windows Ayarlar > Uygulamalar > Başlangıç bölümünde arka planda çalışma izinleri var; Microsoft Store uygulamalarının arka plan iznini kapatmak makinemde gözle görülür fark yarattı.
services.msc üzerinden ilerlerken şu kuralı koydum: adını bilmediğim Windows servisine dokunmuyorum. Yalnızca üçüncü parti servisleri, yani kurduğum programların bıraktıklarını "Otomatik" yerine "El ile" yapıyorum. Bu şekilde servis silinmiyor, sadece gerektiğinde açılıyor. Bir yanlışlık olursa geri dönmek de kolay; işler karıştığında güvenli modda açılıp değişiklikleri geri almak hayat kurtarıyor.
Buradaki tabloyu sık sık referans alıyorum:
| Durum | Yaklaşımım |
|---|---|
| 8 GB RAM, sürekli %90 üstü | Sayfa dosyasını sistem yönetiminde bırak, RAM yükseltmeyi planla |
| 16 GB RAM, ara sıra pik | Başlangıç ve arka plan temizliği yeterli |
| Disk %100'de, bellek normal | Sorun RAM değil; disk sağlığı ve alan darlığına bak |
Sayfa dosyasını tamamen kapatmayı denedim, tavsiye etmiyorum: bazı uygulamalar sayfa dosyası varlığını şart koşuyor ve "bellek yetersiz" hataları başlıyor. Bunun yerine sistem diskinde en az %15 boş alan bırakmaya özen gösteriyorum; disk dolduğunda sanal bellek de sıkışıyor. Sabit diskte güvenli şekilde yer açma yöntemleri bu noktada işe yarıyor.
Son olarak, "RAM temizleyici" adıyla dolaşan araçlardan uzak duruyorum. Yaptıkları şey belleği zorla boşaltmak; sonuçta Windows aynı verileri tekrar diskten okumak zorunda kalıyor ve sistem daha da yavaşlı